Bệnh cường giáp và cách sống chung an toàn

Bệnh cường giáp (Hyperthyroidism) là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất dư thừa hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3). Sự gia tăng này đẩy tốc độ trao đổi chất lên quá cao, dẫn đến sụt cân nhanh, tim đập nhanh, nhạy cảm với nhiệt và giảm mật độ xương.

Bên cạnh phác đồ điều trị y khoa (thuốc kháng giáp, xạ trị hoặc phẫu thuật), chế độ dinh dưỡng cá nhân hóa đóng vai trò nền tảng giúp kiểm soát triệu chứng và hạn chế biến chứng nguy hiểm.

TÍNH CÁ NHÂN HÓA TRONG CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG 

Không có một thực đơn chung áp dụng cho tất cả bệnh nhân. Chế độ ăn cần điều chỉnh linh hoạt dựa trên 4 yếu tố:

1. Nguyên nhân gây bệnh: 

Người mắc bệnh Graves (nguyên nhân tự miễn) cần quan tâm hơn đến các yếu tố kích thích miễn dịch như gluten. Trong khi đó, người bị viêm tuyến giáp bán cấp hoặc nhân độc tuyến giáp lại có cơ chế đáp ứng khác.

2. Giai đoạn bệnh và tốc độ chuyển hóa: 

Ở giai đoạn cấp tính, cơ thể dị hóa và đốt cháy năng lượng rất nhanh, đòi hỏi lượng calo và đạm cao hơn nhiều so với giai đoạn đã bình giáp.

3. Tình trạng sức khỏe đi kèm: 

Người có rối loạn đường huyết, tiêu chảy kéo dài hoặc dị ứng cần lượng carbohydrate và xơ được tinh chỉnh riêng.

4. Mức độ dung nạp cá nhân: 

Khả năng xử lý caffeine, thực phẩm sống hay sữa hạt khác nhau ở từng người.

HƯỚNG ĐIỀU CHỈNH THEO TÌNH TRẠNG CƠ THỂ

1. Sụt cân nhanh, mất cơ:

Chia 5 hoặc 6 bữa/ngày; tăng cường đạm chất lượng cao (thịt lợn thăn, ức gà, cá hồi) và chất béo lành mạnh (bơ, hạt điều, dầu olive).

2. Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa:

Hạn chế rau sống, chất xơ thô cứng và đồ ăn nhiều dầu mỡ. Ưu tiên món mềm, nấu chín kỹ.

3. Hồi hộp, mất ngủ nặng:

Cắt giảm tuyệt đối caffeine (cà phê, trà đậm, nước tăng lực) và gia vị cay nóng vào chiều/tối.

4. Đã ổn định (bình giáp):

Giảm dần lượng calo dư thừa về mức chuẩn để tránh nguy cơ tăng cân nhanh.

NHÓM THỰC PHẨM NÊN TĂNG CƯỜNG

1. Thực phẩm giàu Canxi và Vitamin D:

Cường giáp đẩy nhanh tốc độ tiêu xương. Việc bổ sung đầy đủ vitamin D và canxi là rất quan trọng để duy trì hệ xương chắc khỏe. Lưu ý: Mặc dù sản phẩm từ sữa giàu canxi nhưng một số loại có thể chứa lượng i-ốt cao.

Nguồn thực phẩm an toàn: Rau xanh đậm (cải kale, bông cải xanh), hạnh nhân, cá hồi, măng tây.

2. Thực phẩm giàu Selenium:

Selenium hỗ trợ điều hòa quá trình tổng hợp hormone giáp và giảm mức kháng thể thyroid peroxidase (TPO) ở người mắc bệnh Graves.

Nguồn thực phẩm: Hạt dẻ Brazil (Brazil nuts - chỉ cần 1–2 hạt/ngày), hạt hướng dương, yến mạch, nấm, gạo lứt, cá ngừ, lòng trắng trứng.

Cảnh báo: Dùng quá liều selenium có thể gây độc. Lượng khuyến nghị cho người trưởng thành là 55 mcg/ngày.

3. Thực phẩm giàu Kẽm (Zinc):

Kẽm duy trì năng lượng và hỗ trợ hệ miễn dịch vốn bị ảnh hưởng bởi rối loạn chuyển hóa.

Nguồn thực phẩm: Hạt bí đỏ, hạt điều, nấm, các loại đậu, thịt bò nạc và thịt gà.

4. Thực phẩm có đặc tính kháng viêm:

Chế độ ăn kháng viêm giúp giảm áp lực lên hệ miễn dịch và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Nguồn thực phẩm: Trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt (khoai tây, gạo lứt), cá, thịt nạc, các loại đậu, dầu ô liu và quả bơ. Nên tránh thực phẩm chế biến sâu và đường bổ sung.

5. Họ rau Thập tự (Glucosinolates):

Các hợp chất isothiocyanate trong nhóm rau này có khả năng cản trở nhẹ quá trình hấp thu i-ốt của tuyến giáp (Phytotherapy Research).

Nguồn thực phẩm: Bắp cải, bông cải xanh, súp lơ trắng, cải Brussels (nên ăn tươi hoặc hấp nhẹ).

NHÓM THỰC PHẨM CẦN HẠN CHẾ

1. Thực phẩm giàu I-ốt (Iodine):

I-ốt là nguyên liệu để tuyến giáp tổng hợp hormone. Nạp dư thừa i-ốt khiến tình trạng cường giáp (đặc biệt là bệnh Graves) trở nên nghiêm trọng hơn. Bác sĩ thường khuyến cáo giảm lượng i-ốt trong khẩu phần ăn hàng ngày.

Cần tránh: Rong biển, tảo biển, hải sản vỏ cứng (tôm, cua, sò), lòng đỏ trứng gà, muối ăn có bổ sung i-ốt.

2. Caffeine và chất kích thích:

Caffeine làm trầm trọng thêm các triệu chứng nhịp tim nhanh, hồi hộp, lo âu và mất ngủ.

Cần tránh: Cà phê, trà đậm, nước tăng lực, chocolate đen.

3. Gluten (cần cân nhắc):

Một số báo cáo lâm sàng cho thấy việc kiêng gluten giúp cải thiện triệu chứng ở một số bệnh nhân Graves (do tỷ lệ đồng mắc bệnh tự miễn Celiac). Nếu thử nghiệm chế độ ăn không gluten, hãy kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm để đảm bảo chúng không chứa thêm chiết xuất rong biển hay i-ốt.

4. Đậu nành:

Theo Tổ chức Tuyến giáp Anh (BTF), các hợp chất trong đậu nành có thể gây cản trở quá trình điều trị bằng i-ốt phóng xạ. Bác sĩ thường khuyên bệnh nhân tạm tránh các sản phẩm từ đậu nành (sữa đậu nành, đậu phụ, bột protein) trước và trong giai đoạn thực hiện liệu pháp này.

LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA:

Dinh dưỡng là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp kiểm soát triệu chứng và bảo vệ sức khỏe dài lâu, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thực hiện những thay đổi lớn trong chế độ ăn.

Tổng hợp và chấp bút bởi Crocus Media